Zmagasz się z utratą płynności finansowej i paraliżuje Cię strach przed bezdomnością? Odetchnij głęboko, bo jesteś we właściwym miejscu. Postępowanie upadłościowe to uporządkowany proces, a polskie prawo przewiduje konkretne mechanizmy uwzględniające potrzeby mieszkaniowe dłużnika.
5 789 przeprowadzonych upadłości i umorzenie 61 mln zł najwyższego długu jednego Klienta to liczby podawane przez Upadłości Ekspert. Nie przesądzają one jednak wyniku Twojej sprawy ani możliwości zachowania nieruchomości. Ogólne etapy opisuje przebieg upadłości konsumenckiej.
Wpływ formy własności na masę upadłości
Zastanawiasz się, jak wygląda upadłość konsumencka a mieszkanie w praktyce? Pełna własność nieruchomości oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu co do zasady wchodzą do masy upadłości i podlegają sprzedaży przez syndyka. Jeśli jednak mieszkasz w lokalu komunalnym, korzystasz z mieszkania TBS lub polegasz na najmie prywatnym, pamiętaj, że sam lokal nie stanowi Twojej własności. Syndyk nie sprzedaje mieszkania należącego do innego właściciela. Osobnej oceny wymagają natomiast Twoje prawa i roszczenia majątkowe, na przykład związane z rozliczeniem partycypacji w TBS lub kaucji.
Cały proces sprzedaży i przekazania majątku może trwać miesiącami, ale nie daje to gwarancji mieszkania w lokalu przez określony czas. Zakres i czas korzystania z mieszkania należącego do masy określa sędzia-komisarz zgodnie z art. 75 ust. 2. W uproszczonym postępowaniu odpowiednią czynność wykonuje wyznaczony sędzia jako sędzia-komisarz. Dlatego sytuację mieszkaniową warto wyjaśnić wcześnie, zamiast czekać na znalezienie nabywcy.
Przykład: mieszkasz w lokalu rodziców
Załóżmy, że mieszkasz u rodziców i nie masz udziału we własności ich mieszkania. Sam fakt zamieszkania nie powoduje wejścia tego lokalu do Twojej masy upadłości. Inaczej będzie, jeśli rodzice wcześniej przekazali Ci udział: wtedy trzeba ujawnić go jako składnik majątku. Przygotuj dokument wskazujący właściciela i podstawę korzystania z lokalu. Wyjaśnij też, które wyposażenie należy do Ciebie, a które do rodziców. Szerzej omawia to poradnik o majątku w upadłości konsumenckiej.
Nieruchomość z kredytem hipotecznym i współwłasność majątkowa
Jak procedury traktują relację upadłość konsumencka a dom obciążony zobowiązaniem bankowym? Mieszkanie z aktywnym kredytem hipotecznym także co do zasady wchodzi do masy upadłości. Kiedy syndyk je sprzeda, bank jako wierzyciel hipoteczny jest zaspokajany z ceny zgodnie z ustawowymi zasadami pierwszeństwa, po uwzględnieniu przewidzianych prawem potrąceń i należności. Reszta niespłaconego kredytu może ulec ostatecznemu umorzeniu, ale sama sprzedaż mieszkania nie oznacza oddłużenia.
W większości spraw sąd ustala plan spłaty. Umorzenie zobowiązań bez planu jest wyjątkiem, związanym między innymi z trwałą niezdolnością do jakichkolwiek spłat. Po wykonaniu planu sąd rozstrzyga o umorzeniu pozostałych zobowiązań objętych oddłużeniem. Szczegóły znajdziesz w poradniku upadłość konsumencka a kredyt hipoteczny oraz we wpisie o tym, co dzieje się z kredytem hipotecznym po ogłoszeniu upadłości.
W przypadku osób w związku małżeńskim z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków z mocy prawa powstaje rozdzielność majątkowa. Jeżeli wcześniej obowiązywała wspólność, majątek wspólny wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny. Drugi małżonek może zgłosić syndykowi wierzytelność z tytułu udziału w majątku wspólnym. Nie oznacza to automatycznego otrzymania połowy ceny ani prawa do wykupu połowy mieszkania. Tę sytuację wyjaśnia poradnik o małżeństwie i wspólnym majątku.
Przykład: kredyt spłacasz wspólnie z inną osobą
Załóżmy, że kredyt zaciągnąłeś z partnerem, a upadłość ogłoszono tylko wobec Ciebie. Oddłużenie nie usuwa odpowiedzialności drugiego kredytobiorcy wobec banku. Trzeba oddzielnie sprawdzić umowę kredytu, tytuł własności i zabezpieczenia. Współwłasność ułamkowa nie jest tym samym co małżeńska wspólność majątkowa. Przy zwykłej współwłasności punktem wyjścia jest Twój udział, a nie automatyczne objęcie całego lokalu masą. Nie zakładaj więc, że jedna decyzja sądu rozwiąże zobowiązania wszystkich domowników.
Zabezpieczenie środków na wynajem lokalu zastępczego
Polskie przepisy przewidują mechanizm wsparcia potrzeb mieszkaniowych na podstawie art. 342a Prawa upadłościowego. Jeżeli do masy wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym mieszkasz, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych Twoich i osób pozostających na Twoim utrzymaniu, z sumy uzyskanej ze sprzedaży wydziela się odpowiednią kwotę. Nie jest to gwarancja przyznania innego lokalu.
Krok po kroku wygląda to następująco: na Twój wniosek sędzia-komisarz określa kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy. Uwzględnia potrzeby mieszkaniowe, liczbę osób na utrzymaniu, zdolności zarobkowe, sumę uzyskaną ze sprzedaży oraz opinię syndyka. Wysokość wsparcia nie zależy więc wyłącznie od liczby domowników. W uproszczonym postępowaniu czynność tę wykonuje wyznaczony sędzia jako sędzia-komisarz.
Jeżeli opuściłeś już mieszkanie, ale nie zostało ono jeszcze sprzedane, możliwa jest zaliczka, jeśli pozwalają na to fundusze masy. Nie można jednak obiecać jej przyznania ani terminu wypłaty. Ustawowy okres wyjaśnia również wpis czy przy upadłości konsumenckiej stracę mieszkanie. Jeśli Twoja sytuacja kredytowa lub mieszkaniowa należy do nietypowych, pomocniczo przeczytaj odpowiedzi na pytania o upadłość.
Jak wyjaśnić potrzeby rodziny we wniosku
Przykładowo rodzic utrzymujący dzieci powinien opisać, ile osób będzie mieszkać w wynajętym lokalu i dlaczego potrzebuje określonej liczby pokoi. Pomocne mogą być aktualne oferty najmu porównywalnych mieszkań oraz dokumenty potwierdzające szczególne potrzeby zdrowotne. Oddziel czynsz najmu od opłat za media i nie przedstawiaj dowolnie wybranej oferty jako przeciętnej stawki. To materiały do uzasadnienia, nie zamknięta lista obowiązkowych załączników ani obietnica określonej kwoty.
Wyłączenie nieruchomości z masy upadłości i alternatywy
Niekiedy sprzedaż nieruchomości okazuje się niemożliwa z zachowaniem przepisów ustawy, a dalsze utrzymywanie jej w masie jest niekorzystne dla wierzycieli z uwagi na koszty. W takich sytuacjach art. 315 pozwala sędziemu-komisarzowi wyłączyć składnik majątku, także nieruchomość lub jej ułamkową część. Sam niewielki udział lub niska cena nie wystarczają do zapewnienia, że zachowasz mieszkanie.
Zawsze warto wziąć pod uwagę również układ konsumencki. To formalna droga, która może pozwolić zachować majątek dzięki uzgodnieniom z wierzycielami. Wymaga realnej zdolności pokrycia kosztów oraz zawarcia i wykonania układu. Potrzebne są przyjęcie propozycji przez wierzycieli i zatwierdzenie przez sąd, a nie tylko deklaracja chęci spłaty. Nie przenoś mieszkania na bliskich w przekonaniu, że samo to ochroni je przed postępowaniem: takie czynności wymagają odrębnej oceny ich skuteczności wobec masy.
Ocena ryzyka utraty majątku
Zestawienie Twojej sytuacji majątkowo-finansowej to pierwszy i najważniejszy krok do odzyskania kontroli nad życiem. Przed analizą przygotuj księgę wieczystą, dokument nabycia lokalu, umowę kredytu i informacje o domownikach. Zapisz także możliwe koszty przeprowadzki i najmu. Informacje o obsłudze upadłości konsumenckiej oraz formach kontaktu dla mieszkańców Poznania i Łodzi znajdziesz na odpowiednich stronach serwisu. Sam poradnik nie zastępuje oceny dokumentów Twojej sprawy.
